01_TomLamers.jpg

ONLINE
www.ddsh.nl
Facebook

Gepubliceerd:
juli 2018
» 
HVA op Facebook

Naast de ingang van het pand aan de Arnhemstraat 6 in Deventer lijkt het net of Obelix er een deel van zijn verzameling menhirs heeft laten slingeren. Direct daarnaast liggen voorbeelden van wat je daar als steenhouwer zoal van kunt maken. En ook al stemmen ze niet echt vrolijk, en ook al denk je bij visitekaartjes liefst niet direct aan grafstenen… Waarom zou je, als je voelt dat je tijd eraan zit te komen, niet gaan voor de grafsteen van je leven?!

Als je die ergens kunt laten maken, dan is het bij De Deventer Steenhouwerij. Een diehard Deventenaar die de Lebuïnustoren op zijn graf wil zien pronken… Of een Go Ahead Eaglesfan die zijn roodgele clubliefde tot ver na zijn dood wil laten laten voortleven, compleet met een voetbal op zijn graf… Trouwens, over die bal, aaiii, maak mij nu al ernstig zorgen over wie daar in het voorbijgaan zijn traptechniek op wil botvieren.

 

45_TomLamers_HVA.jpg
04_TomLamers_HVA.jpg
06_TomLamers_HVA.jpg
25_TomLamers_HVA.jpg

De vijfde generatie uit een historisch steenhouwersgeslacht
 

Hoe dan ook, de mogelijkheden zijn onbeperkt. Het moet wel heel gek zijn of hij kan het maken, steenhouwer Tom Lamers (42). Het stroomt hem dan ook door de aderen, steenhouwen. Wat wil je, hij is een echte Lamers. De vijfde generatie om precies te zijn uit een met recht historisch steenhouwersgeslacht. Hoe ver terug de historie gaat? Op de ramen van het bedrijf en op folders staat het trotse antwoord: ‘Passie voor natuursteen sinds 1868’.

Het steenhouwen mag hem dan met de paplepel zijn ingegoten, het is hem allesbehalve komen aanwaaien. Tom Lamers: “Zeg dat wel. Want ook al kwam ik van kinds af aan al bijna dagelijks op de zaak, en ook al kreeg ik al heel jong een oud brok steen en een hamertje in mijn handen gedrukt zodat ik, zo voelde het, met de mannen in de werkplaats mee kon doen, om het werk, het vak echt in de vingers te krijgen moest ik – hij had dat zelf ook gedaan – van mijn vader in de leer bij steenhouwers in Duitsland.”

 

10_TomLamers_HVA.jpg
13_TomLamers_HVA.jpg
40_TomLamers_HVA.jpg
14_TomLamers_HVA.jpg

Leerling, gezel, meester… Bloed, zweet en tranen
 

Daar werd hem al heel snel duidelijk dat de spreekwoordelijke Duitse ‘Gründlichkeit’ echt een feit is. Een keihard feit. Tom Lamers: “De discipline werd er daar letterlijk en figuurlijk in gehamerd, in gebeiteld. Door dan wel Herr Eckhard, dan wel Herr Böttcher. Zij waren mijn Meister, ik was de leerling. In zo’n nog echt gildestelsel van leerling, gezel, meester. En van bloed, zweet en tranen.

Waar iedereen er begon om 8.00 uur ‘s ochtends, moest hij er al om 7.15 uur zijn. Van alles in gereedheid brengen. En als om 17.00 uur voor iedereen het werk erop zat, was hij tot nog zeker 17.45 uur druk met opruimen. “Het waren nog echt van die Oost-Duitse praktijken. Bij het vernederende af. Ik weet nog dat ik een keer een steen, een keihard stuk zwart graniet, met de hand, met hamer en beitel dus, vlak moest hakken. Ik kan je vertellen, dat is – en dan zeg ik het nog netjes – een monnikenwerk. Toen ik zo’n beetje na een dag klaar was, kwam de meester mijn werk beoordelen. Ik vond het zelf goed gelukt. Ja, ik voelde zelfs iets van trots. De meester keek en keek, om mijn werk ineens uit het niets te beschadigen. Het was als een steek door je hart. Met de simpele mededeling dat ik het nog maar eens opnieuw moest doen. Want het kon altijd beter. Ik kon hem wel vermoorden!”

 
De enige die de eindstreep heeft gehaald
 

Dat deed hij gelukkig niet. Sterker nog, zoals het wel vaker gaat met ontberingen, hoe zwaar het vaak ook was, hij kijkt er inmiddels toch positief op terug, op zijn Duitse leerschool. Tom Lamers: “Het mooie is: op het moment dat je geslaagd bent, hoor je er meteen helemaal bij. Ben je, compleet met een eigen werkplek, totaal geaccepteerd. En dan staat ook jouw opvolger, de volgende leerling al weer klaar om net zo’n traject in te gaan. Je kunt ervan zeggen wat je wilt, het vak, het steenhouwersvak leer je nergens zo goed. Trouwens, toen ik klaar was heb ik mijn meesters natuurlijk nog wel even vriendelijk gevraagd waarom ze mij drie jaar lang zo hard en streng hadden aangepakt. Hun antwoord: als wij zoveel tijd en geld in je steken, dan willen we daar wel alles uithalen. Je bent met nog twee leerlingen hier begonnen, je bent de enige die de eindstreep heeft gehaald.”

 

17_TomLamers_HVA.jpg
18_TomLamers_HVA.jpg
19_TomLamers_HVA.jpg
22_TomLamers_HVA.jpg

 

Terug naar het nu. Naar zijn Deventer Steenhouwerij. Die hij nu al weer sinds 2014 runt. Met direct daarbij de opmerking dat hij dat niet alleen doet. Tom Lamers: “Irma, mijn vrouw, is een o zo belangrijke pijler van de zaak. Want waar wij ons bezig houden met het steenhouwen, het ambacht dus, doet zij alles wat te maken heeft de bedrijfsvoering. De administratie, de verkoop, het klantencontact, de publiciteit… Eigenlijk doet zij alles wat buiten de werkplaats valt. Dat is heel veel en ik merk elke dag hoe belangrijk het is om de zaak goed te laten draaien. En te laten blijven draaien. Want, dat is mij inmiddels maar al te duidelijk, alleen met goed vakmanschap kom je er vandaag de dag niet.”

 
Een CNC-computer komt er niet in!
 

Over vakmanschap gesproken… Tom Lamers is van de ouderwetse school. “Een computer met mogelijkheden om CNC-gestuurd te ontwerpen, nee, komt er niet in. Dat neigt mij veel te veel naar productiewerk. Naar massa. En ik ben en blijf van het unieke. Van het handwerk. Daar ligt mijn ziel en zaligheid, in het ambachtelijke.”

In de werkplaats dan ook geen spoor van moderne machines. Hoe ouder, hoe beter lijkt het wel. Vol trots wijst Tom Lamers op onder meer zijn brugzaag, zijn afkortzaag en zijn wandarm-polijstmachine. Machines zoals ze al lang niet meer gemaakt worden. 

Verder wordt hier gehakt, gefrijnd, gebouchardeerd, gespitst, geriffeld en geschard. Met de hand. Geduld. Toewijding. En bovenal vakmanschap. Zoals het 150 jaar geleden ook al ging.

Het maken van grafstenen neemt zo’n 40 procent van het werk voor zijn rekening. Verder doet Tom Lamers veel aan restauratiewerk. “Op dat gebied worden wij bekender en bekender. Landelijk. Paleis ‘t Loo, de al genoemde Lebuïnuskerk, ik heb er aan mogen werken. Binnenkort komt er weer een pracht project onze kant op: de restauratie van een monumentale natuurstenen vaas van een kasteel in Vogelenzang. Ja, daar haal ik mijn hart aan op. Daar kan ik al mijn vakkennis in kwijt.”

 
Restauratiewerk, daar kan ik al mijn vakkennis in kwijt
 

Die komt hem trouwens ook heel goed van pas in (nieuw)bouwprojecten. Dorpels. vensterbanken, aanrechtbladen, gevelbekleding, stoepen en stoeppalen… Ook die maakt Tom Lamers geregeld. Meestal in opdracht van bouwbedrijven die het vak van steenhouwer natuurlijk al lang niet meer in eigen huis hebben.

 

23_TomLamers_HVA.jpg
28_TomLamers_HVA.jpg
30_TomLamers_HVA.jpg
09_TomLamers_HVA.jpg

 

Tom Lamers: “Hoe mooi ook mijn vak, het is natuurlijk wel een zwaar vak. Letterlijk en figuurlijk. Niet zo gek dus dat jongeren niet in de rij staan om steenhouwer te worden. Om je een idee te geven van hoe dun gezaaid wij zijn: in Nederland zijn er nog hooguit 30 steenhouwers zoals ik.”

Wie wel steenhouwer wil worden? Peter, die sinds half 2017 in de leer is bij meester steenhouwer Tom en bij – ze zijn nu dus met z’n drietjes – allround steenhouwer Willem.

 
De drang om een echt goede steenhouwer te worden
 

Tom Lamers: “Peter reageerde op een vacature bij ons. Daar had hij van gehoord via vrienden die via Monuta weer van ons wisten. Hij had dan wel geen enkele ervaring, maar op de een of andere manier klikte het. Hadden wij het gevoel dat Peter het had, die drang om echt een goede steenhouwer te worden. Een jaar verder en hij is nog steeds een schot in de roos. We leiden hem intern op en hij volgt daarnaast een theoretische cursus natuursteen. Natuurlijk, hij heeft het niet makkelijk gehad. Hij heeft behoorlijk moeten wennen aan de hardheid van het steenhouwersvak. Hij zal heel vaak helemaal beurs zijn thuisgekomen. Maar, ik weet zeker, hij heeft het in zich om een prima vakman te worden.”

Of daarmee de basis is gelegd voor zijn opvolging, voor – ook al is hij natuurlijk niet echt familie – de zesde generatie steenhouwers, zo ver wil Tom Lamers helemaal niet vooruitdenken. “Laten we er eerst maar eens voor zorgen dat het er hier van af blijft spatten, onze passie voor natuursteen, onze passie voor steenhouwen.”

 

20_TomLamers_HVA.jpg
08_TomLamers_HVA.jpg
47_TomLamers_HVA.jpg
46_TomLamers_HVA.jpg

ACHTERGROND

Geboren als zoon van een steenhouwer is het vanaf dag één - 7 juni 1976 - nooit een vraag geweest wat ik zou worden. Maar voor het zover was, eerst naar het Grensland College in Winterswijk. De bouw- en timmermansopleiding daar, om precies te zijn.  

In 1992, net als mijn vader, naar de Duitse steenhouwersopleiding. Een internaat met militaire precisie. Tot 1995 de theoretische opleiding gedaan op het Hans Schwier beroepscollege in Gelsenkirchen. Gecombineerd met een leerbaan bij Alex Lorei steenhouwersbedrijf in Bocholt. Plus de praktijkopleiding op de Steinmetzschule Königslutter, vlakbij Maagdenburg.

Toen was ik gezel in de steenhouwerij. Maar omdat ik nodig was in het familiebedrijf, heb ik niet doorgeleerd voor het meesterschap. Dat haal ik nu in, in een verkorte opleiding.

Waar het gaat om kennis en kunde zit ik al op het niveau van meester, maar het officiële bewijs, de zogeheten Meestersbrief, heb ik nog niet. Om dat felbegeerde papier te halen, moet ik nog het nodige aan theorie doorlopen en een meesterstuk maken. 

Maar dan… Dan ben ik, voor zover ik weet, de enige Meester Steenhouwer in Nederland.

Handtekening_TomLamers.png

© Het Verborgen Ambacht. Alle rechten voorbehouden. 
Teksten en beelden mogen niet zonder schriftelijke toestemming overgenomen worden.

HVA_initialen.png